Antalya'da yaşıyorum, tedavi için Ankara'daki bir merkezi seçmiştim. Bu kararın bir parçası da, eşimin annesinin Ankara'da olması ve yumurta toplama gibi süreçlerde yanımızda olabilmesiydi. Ama lojistikte küçük bir ayrıntı vardı: stimülasyon ilaçlarımın çoğunun 2-8 derece arasında saklanması gerekiyordu, ve ben tedavinin ortasında bir hafta için Antalya'ya dönmek zorunda kalacaktım çünkü işimde ertelenemez bir toplantım vardı.
Doktorum bana 'taşımayı düzgün yaparsanız sorun olmaz, ama yolda ilaç bozulursa hem siklus hem de para kaybı olur' dedi. Endişem büyüktü çünkü Temmuz ayıydı, hava 42 derece, uçak değil arabayla gitmeyi tercih ediyordum, çünkü bavul içine ilaç koymak yerine yanımda olsun istiyordum.
Bir eczacı arkadaşıma danıştım. Bana özel termo çantalar tavsiye etti, içine iki adet jel buz koyabileceğim, sıcaklık göstergesi olan bir model. Aynı zamanda 'jel buzu doğrudan ilaca temas ettirme, çünkü dondurursan o da işe yaramaz' dedi. Çantaya bir havlu sardım, jel buzları havluya sardım, ilaçları da onun üstüne koydum. Termometre, çantanın içinde kaldı.
Antalya'dan Ankara'ya yolculuğum yedi saat sürdü. Arabanın klimasını sabit 22 derecede tuttum, çantayı arka koltuğa, klima vanasının önüne yerleştirdim. Üç saatte bir mola verdim, jel buzlarını arabanın koldolaplı ünitesinde hızlıca soğuk tutmaya çalıştım, eşim bana dolaplardan ekstra buz aldı. Dönüşte de aynı şekilde yaptım.
İki gün sonra, Ankara'ya bir aylık dozumu yeniden teslim almak için tekrar gittim. Doktorum kontrolde 'ilaç etkin görünüyor, foliküller iyi büyüyor' dedi. Termo çantam başardığını gösterdi.
İlaç saklama ve taşımanın küçük bir detay gibi görünmesine rağmen, tüp bebek tedavisinde altın değerinde olduğunu öğrendim. Çünkü aynı dozda ilaç almak, fakat etkisini kaybetmiş olarak kullanmak, sikluse fark ettirmeden zarar verir. Aynı durumdaki kadınlara birkaç pratik öneri vermek isterim:
Termo çanta seçerken, sıcaklık göstergesi olanı tercih edin, jel buzlarınızı önceden 24 saat dondurucuda tutun, ilaçları doğrudan jele temas ettirmeyin (havluyla sarın), hava taksi yolculuklarında bavula değil yanınıza alın çünkü bagajda sıcaklık değişebilir, ve eğer çok uzun bir yolculuksanız, varış noktasındaki bir eczaneyle önceden iletişim kurarak yedek kutuyu nereden alabileceğinizi öğrenin.
Beta sonucum pozitif geldi, kızım şu an dokuz aylık. Ama hâlâ o termo çantam dolapta duruyor. İkinci tüp bebek için lazım olur diye saklıyorum. Belki o yaz öğrendiğim, sadece ilaç değil, kendi sürecimin sorumluluğunu taşımak da olabilir.
Uzun mesafe tedavisi yapan kadınlara bir not daha: ilaç saklamanın yanı sıra, ilaç almayı unutmamak da kritik. Ben telefon alarmımı dört farklı ses tonuyla, dört farklı saatte kurdum. Eşim de aynı alarmları kendi telefonuna ekledi, böylece ikimizden biri unuttuğunda diğerimiz hatırlatıyordu. Bir başka önemli nokta: yedek doz almak. Bizim de bir kez ilaç düştü, kırıldı; eğer evde yedek olmasa o gün dozu atlamak zorunda kalacaktık. Eczaneden ilaç alırken bir doz fazla almayı tercih ettim, bu da minimal bir mali yük ama büyük bir ruhsal güvence. Son olarak, ilaç enjeksiyon yerlerini de planlayın: ben karın bölgesinde sağ-sol-sağ-sol diye dönüşümlü kullandım, böylece aynı bölge irrite olmadı. Stimülasyonun son haftası karnınızda küçük morluklar oluşabilir, korkmayın, bu normal.