32 yaşındaydım ilk ciddi pelvik ağrılarım başladığında. Her adet döneminde iki gün evde kıvranırdım, ağrı kesiciler yetmezdi. Yıllarca, "Adet ağrısı böyledir" diye geçiştirmiştim. Ta ki 33 yaşıma yaklaşırken bir arkadaşım, "Bu normal değil" diyene kadar.
Jinekoloğuma gittim. Ultrasonda sağ overimde 4 cm'lik bir endometrioma vardı. Sol taraf temizdi. Marker CA-125 hafif yüksek. "Muhtemelen endometriozis, şu an evre 2 veya 3" dedi doktor. "Eğer gebelik planlıyorsanız, laparoskopi düşünmeliyiz." Evliydim, gebelik planlıyordum. "O zaman" diye sözü kestim, "ne gerekiyorsa yapalım."
Laparoskopi yaptırmadan önce AMH'imi kontrol ettirdim. Sonuç: 2.4 ng/mL. Yaşıma göre iyiydi. Sonra cerrahi gerçekleşti — endometrioma drenaj + kistektomi, iki taraflı serum ile yıkama, bir peritoneal lezyon koterize edildi. Patoloji endometriozisi doğruladı.
Operasyon sonrası 3 ay rahat geçti. Ağrılar azaldı. Adetlerim düzenlenmişti. Evli hayatımda güzel bir açılım hissediyordum. 6 ay doğal gebelik denedim ama olmadı.
O arada AMH'imi tekrar baktırdım: 1.1 ng/mL. Bir yıl önce 2.4 olan değerim yarıya inmişti. Doktor çok üzgündü. "Cerrahi over rezervini etkiler, özellikle endometrioma cerrahilerinde. Önceden bunu biliyorduk ama sizdeki düşüş biraz fazla." Aklımda şu vardı: "Keşke cerrahiden önce yumurtalarımı dondursaydım."
Yeni plan IVF'ti. 3 ay GnRH agonisti (triptorelin) kullandım — long down-regulation protokolü. Endometriozis'in stimülasyon sırasında aktifleşmesini önlemek için. Sıcak basması, duygusal iniş çıkışlar, gece terlemeleri — erken menopoz gibiydi. Ama bu geçici olduğunu biliyordum.
Stimülasyon 11 gün sürdü. Sadece 7 folikül büyüdü. 6 yumurta toplandı, 4 olgun, 3 blastokist. "Gerçekçi olalım — bunlar az ama kalite iyi" dedi doktor. "Eğer bu siklusta olmazsa, tekrar denemek zorunda kalabiliriz."
İlk FET beklentimin tam tersine oldu. Taze transferde en iyi blastokisti aktardık, negatif. O akşam eşimle uzun bir yürüyüş yaptık. Sonraki gün işe gittim, günlük rutin. İçim acıyordu ama hareket etmek zorundaydım.
İkinci FET 8 hafta sonra yaptık. Doktor bana özellikle endometrium hazırlığına dikkat etti bu sefer — hormonal siklusa girdim, estradiol başladım, progesteron başlangıcı ile senkronize edildi. Endometrium 9.2 mm idi, trilaminar. İkinci blastokisti transfer ettik.
On gün sonra beta: pozitif, değer 142. İkinci beta 48 saat sonra: 310. İyi artış. 6. haftada kalp atışı duyuldu. O gün eşimle klinikten çıkarken ağlıyordum.
Şimdi 22. haftadayım. İkiz değil, tek bebek — kız. Gebelik genel olarak sağlıklı geçiyor. Endometriozis nedeniyle dikkatli takip altındayım, plasenta pozisyonu ve büyüme izlemi düzenli. Bu ölçüde bir sağlıklı gebelik beklemediğim için hâlâ inanamıyorum bazen.
Endometriozis tanısı alan okuyuculara söyleyeceklerim var:
-
Tanıyı ciddiye alın: "Adet ağrısı böyledir" demekle kaybettiğim yıllar var. Erken tanı, erken fertilite koruması fırsatı verir.
-
Cerrahi öncesi AMH'nizi kontrol ettirin: Eğer düşükse, cerrahi öncesi yumurta dondurmayı düşünün. Ben geriye dönüp bakınca en pişman olduğum karar bu.
-
GnRH agonist down-regulation'u ciddiye alın: Yan etkiler zor ama işe yarıyor. Bu protokol olmadan endometriozis'li hastalarda IVF başarısı %30-40 düşebiliyor.
-
Transfer için en iyi endometrium: İlk siklusta taze transferim başarısızdı belki endometrium optimal değildi. FET'te kontrollü hazırlık büyük fark yarattı.
-
Multi-disipliner ekip: Endometrioloji + infertilite uzmanı + embriyolog koordinasyonu önemli. Sadece tek bir doktorun yönetmesi zor.
Endometriozis'le yaşamak dinamik bir süreç. Ağrıları artık daha iyi yönetiyorum. IVF ise bir defalık bir şey değildi — 2 siklus, 3 transfer oldu. Ama sonunda iyi bir sonuca ulaştım.
Eşim bana bir gün, "Süreç boyunca en çok sevdiğim yanın sabırlı oluşundu" dedi. Sabır benim doğal özelliğim değildi aslında. Bu süreç beni yeniden inşa etti.