Otuz üç yaşımdayım, BMI'm 28, yani hafif kilolu kategorisindeyim. PCOS'um var, üç yıldır çocuk olmuyor. İlk gittiğim doktora randevu almak için iki ay bekledim, çok başarılı bir profesördü. Muayenesinde 15 dakika geçirdim, son beş dakikada bana 'sizin gibi şişman bir kadın gebe kalmak istiyorsa önce zayıflasın, sonra gelsin, tüp bebek lüks değil' dedi.
O an, sandalyeye yapıştım. Eşim de yanımdaydı. Tek kelime edemedik. Çıktığımızda arabada ağladım, eşim 'cevap vermedin, sen de hata ettin' dedi, kavga ettik. O hafta, kendimi yememe kararı aldım, beş kilo verdim, ama ruhum çok kötüydü. İki ay sonra, bir arkadaşım başka bir doktoru tavsiye etti.
İkinci randevuma giderken, eşim olmadan gittim. Karar vermek için tek başıma orada olmak istedim. Doktor beni 45 dakika dinledi. Üç yılımın hikâyesini, denediğim diyetleri, PCOS tanımı aldığım zamanı, eşimin durumunu. Sonra muayene etti, AMH ve kan testlerini önerdi. Çıkışta 'kilonuzun bizim için fertilite üzerinde belli bir etkisi olabilir, ama bu sizin tedaviye girmeniz için engel değil. Birlikte yönetiriz' dedi. Bu cümleyi, hâlâ kayıtlı bir mesaj gibi içimde taşıyorum.
O doktorla sürece girdik. PCOS yönetimi için metformin, kilo için bir diyetisyen yönlendirmesi, eşim için spermiogram yenilemesi. Üç ay hazırlık. Sonra stimülasyon. On dört yumurta alındı, sekizi blastokiste ulaştı. PGT-A önermedi çünkü 'gerek yok' dedi, sebebini açıkladı. İlk transfer yapıldı, biyokimyasal gebelikle sonlandı. İkinci transfer yapıldı: pozitif. Şu an oğlum altı aylık.
Önemli olan başarı değil aslında, çünkü ilk doktorumla da belki başarmış olabilirdik. Önemli olan süreçti. İkinci doktorumla, her randevu sonrası kendimi 'görülmüş' hissettim. Soru sormama izin verdi, hatta bazen kendisi sordu. Sonuçları telefon edip anlattı, mesajlarımı yanıtladı, bana saygılı davrandı.
Doktor değiştirme kararı, tüp bebek sürecinde çok geç verilebilen bir karar. Çünkü bir doktora başlamış olmak, 'devam etmek' baskısı yaratıyor. Kararsızlığım da haftalar sürdü ilkinden ayrıldıktan sonra; 'belki ben hassasım, belki onun yorumu sertti ama doğruydu' diye düşündüm uzun süre. Sonra fark ettim ki tıbbın sertliği başka, doktorun hakaret eder gibi konuşması başka.
Doktor değiştirme kararı vermek isteyenlere üç soru sormalarını öneriyorum: 'Bu doktor bana saygılı davranıyor mu?' (Evet/Hayır). 'Sorularıma cevap veriyor mu, yoksa beni susturuyor mu?' 'Tedavi planını anladığım dilde anlatıyor mu?' Üç sorudan birinde 'hayır' varsa, ikinci bir görüş alma vakti gelmiş olabilir.
Doktor sizin tedavi yoldaşınız. İğne kadar, embriyo kadar, transfer kadar önemli bir parça. Yanlış doktorla doğru tedavi de zor. Doğru doktorla, en zor tedavi bile katlanılır oluyor. Beni dinleyen ikinci doktoruma minnettarım. O sadece bir tıbbi karar değil, bir hayat kararıydı.
Doktor değiştirme kararı vermek isteyenlere son birkaç pratik tavsiye: birincisi, ikinci görüş alırken ilk doktorun raporlarını mutlaka yanınızda götürün; aynı testleri tekrarlatmak zaman ve para kaybı, ikinci doktorun da öncesini görmesi onun için faydalı. İkincisi, randevu öncesinde sorularınızı yazılı bir liste yapın; benim hazırladığım liste 12 maddeydi, doktor o listeyi kendisi de okudu, sırayla cevap verdi. Üçüncüsü, doktorla iletişim biçiminizi sorgulayın: WhatsApp, mail, telefon, hangisi daha rahat? Bazı doktorlar mesajlarınıza günler sonra dönüyor, bu süreçte çok kötü hissettiriyor. Dördüncüsü, klinik personeli (sekreter, hemşire) de doktor seçiminin parçası; kötü iletişim kuran bir sekreter, doktorla aranızdaki köprüyü zayıflatır. Beşincisi, doktor değiştirmek için hesap yapmaktan çekinmeyin; mali veya zaman kaybı endişesi sizi 'mecburen kalmak' duygusuna iter, bu da tedaviye toksin katar. Bedeniniz, sizi ciddiye alan birinin ellerinde olmayı hak ediyor.