Septum Uterus Nedir?
Uterin septum, rahim kavitesinin içine doğru uzanan, fibröz veya fibromusküler yapıda bir bölmedir. Embriyonik gelişim sırasında iki müllerian kanalın birleşmesinden sonra aradaki bölmenin tam olarak rezorbe olmaması sonucu oluşur. En sık görülen müllerian anomali olup, tüm konjenital uterus anomalilerinin %35-55'ini oluşturur.
ESHRE-ESGE Sınıflaması (2013)
Septum uterus, U2 sınıfına girer:
- U2a: Parsiyel septum (kaviteye kısmen uzanır).
- U2b: Tam septum (serviks iç ağzına kadar uzanır).
Ayrıca serviks ve vajina tutulumu da C ve V alt sınıflarıyla kodlanır.
Klinik Önemi
Asemptomatik kadınlarda rastlantısal olarak saptanabilir ancak genellikle aşağıdaki durumlarda klinik önem kazanır:
- Tekrarlayan gebelik kaybı: En sık başvuru nedeni. Özellikle ilk trimesterde.
- Erken doğum,
- İntrauterin büyüme geriliği,
- Makat geliş oranında artış,
- İnfertilite: Tartışmalı (bazı çalışmalar zayıf ilişki gösterir),
- Rekürren implantasyon başarısızlığı (IVF).
Gebelik Kaybı Mekanizması
Septumun fibröz dokusu:
- Yetersiz vaskülarizasyona sahiptir,
- İmplantasyona elverişli değildir,
- Embriyo bu bölgeye yerleşirse yetersiz beslenme olur ve gebelik kaybı yaşanır.
Septat uterusta tekrarlayan düşük oranı %40-65'e kadar çıkabilirken, septum rezeksiyonu sonrası bu oran %10-20'ye iner.
Tanı Yöntemleri
1. 2D USG
Ön tarama. İki ayrı kavite, iki ayrı endometrium görüntüsü şüphe uyandırır.
2. 3D Ultrasonografi (Altın Standart)
ESHRE-ESGE kriterleri:
- İç fundal girinti (indentation) > 50% ön-arka duvar kalınlığının VE
- Dış fundal kontur normal (< 50% girinti) veya içe konveks.
Hacker-Hawkins kriterleri: İndentasyon > 10 mm.
3. MR
Yüksek çözünürlüklü, bicornuate ile ayrım yapar. Cerrahi planlamada yardımcı.
4. Histerosalpingografi (HSG)
Konvansiyonel ama dış konturu göstermediği için bicornuate ile ayırt edemez.
5. Histeroskopi
Hem tanısal hem tedavi edici.
6. Laparoskopi
Dış kontür değerlendirmesi için eskiden kullanılırdı; günümüzde 3D USG ve MR yeterlidir.
Bicornuat Uterus ile Ayırıcı Tanı
| Özellik | Septum Uterus | Bicornuat Uterus |
|---|---|---|
| Dış kontur | Normal | Kalp şeklinde girintili |
| Embriyolojik temel | Rezorpsiyon hatası | Füzyon hatası |
| Tedavi | Histeroskopik septum rezeksiyonu | Metroplasti (genellikle gerekmez) |
| Gebelik sonucu | Rezeksiyon sonrası iyi | Daha az etkilenir |
Tedavi
Histeroskopik Septum Rezeksiyonu (Metroplasti)
Endikasyon:
- Tekrarlayan gebelik kaybı,
- İnfertilite + başka neden yok,
- IVF başarısızlığı.
Yöntem:
- Histeroskop ve makas/rezektoskop/bipolar,
- Lazer opsiyonel,
- Ambulatuar ya da günlük cerrahi.
- 20-40 dakikalık işlem.
- Düşük morbidite.
İşlem Sonrası
- İyileşme: 4-6 hafta.
- Bazı merkezler östrojen tedavisi, Foley kateteri veya rahim içi jel uygular (yapışıklık önleme).
- Gebelik girişimi 2-3 siklus sonra önerilir.
Başarı Oranları
- Tekrarlayan düşük sonrası: Canlı doğum oranı %40'tan %80'e çıkar.
- İnfertilitede etkisi daha az belirgindir.
Asemptomatik Septum
Hiç gebelik denememiş ve infertilite olmayan kadınlarda saptanan septumun profilaktik rezeksiyonu tartışmalıdır. ESHRE rutin önermez.
Klinik Özet
Septum uterus, en sık görülen ve en kolay düzeltilebilen uterin anomalidir. Tekrarlayan gebelik kaybının çözülebilir nedenlerinden biri olup histeroskopik rezeksiyon sonrası gebelik prognozu mükemmeldir.