Kronik Endometrit Nedir?
Kronik endometrit (CE), endometrial stromada plazma hücrelerinin (CD138+ hücreler) sızmasıyla karakterize, çoğu zaman asemptomatik seyreden düşük dereceli bir inflamasyondur. Akut endometritten farklı olarak belirgin ateş, ağrı ve akıntı yoktur; ancak endometrial reseptiviteyi olumsuz etkileyerek fertilite sorunlarına yol açar.
Etiyoloji
Bakteriyel Enfeksiyon
CE'nin en sık nedeni:
- Enterokok türleri
- Escherichia coli
- Streptokoklar
- Stafilokoklar
- Mikoplazma / Ureaplazma
- Klamidya trachomatis
- Neisseria gonorrhoeae
- Mycobacterium tuberculosis (ülkemizde ve endemik bölgelerde önemli)
Predispozan Faktörler
- Rahim içi girişimler (D&C, histeroskopi, biyopsi)
- İntrauterin cihaz (RİA)
- Geçirilmiş pelvik inflamatuar hastalık
- Retained products of conception (abortus sonrası)
- Vajinal mikrobiyom disbiyozisi
- Submuköz miyom, polip
Epidemiyoloji
- Normal popülasyonda %5-10
- İnfertil hastalarda %15-30
- Tekrarlayan IVF başarısızlığında %30-60
- Tekrarlayan gebelik kaybında %30-50
Klinik Bulgular
Çoğu hastada semptom yoktur. Olabilecek şikayetler:
- Hafif pelvik rahatsızlık
- Lekelenme veya adetler arası kanama
- Disparoni
- Minimal vajinal akıntı
Bu nedenle tanı için aktif tarama gerekir.
Tanı
Histeroskopi
Endoskopik görünüm:
- Mikropolipoid lezyonlar (en tipik)
- Fokal veya yaygın hiperemi
- Endometriumda stromal ödem
- "Çilek görünümü" (strawberry pattern)
Histeroskopi hem tanı hem hedefe yönelik biyopsi imkânı sağlar.
Histopatoloji + İmmünohistokimya
- Endometrial biyopsinin CD138 (syndecan-1) ile boyanması altın standart tanı yöntemidir.
- ≥ 1 plazma hücresi/10 yüksek büyütmeli alan (HPF) pozitif kabul edilir (eşikler merkeze göre değişebilir: ≥ 5 plazma hücresi/10 HPF daha katı tanım).
Kültür/PCR
- Endometrial sıvıdan bakteriyel kültür
- Mikrobiyom sekanslama (16S rRNA NGS)
- PCR paneli (klamidya, gonore, mikoplazma)
Endometrial Mikrobiyom
- Sağlıklı endometrium Lactobacillus dominant (> %90)
- Disbiyozis (Gardnerella, Atopobium, Streptococcus, Prevotella artışı) implantasyon başarısızlığıyla ilişkili
- CE, disbiyozis ile sıklıkla örtüşür
Tedavi
Birinci Basamak Antibiyotik
- Doksisiklin 100 mg 2x1, 14 gün (en yaygın protokol)
- Alternatif: amoksisilin-klavulanat, siprofloksasin + metronidazol
- Spesifik etken saptandıysa hedefe yönelik antibiyotik
Takip
- Tedavi sonrası kontrol biyopsisi önerilir
- CD138 negatifliği veya plazma hücre sayısında belirgin azalma iyileşme
- Rezidüel olguda ikinci kür antibiyotik gündeme gelir (siprofloksasin + metronidazol gibi)
Yardımcı Yaklaşımlar
- Probiyotik (oral ve/veya vajinal Lactobacillus)
- Eşlik eden polip/miyom gibi anatomik sorunların tedavisi
- Tüberküloz endometriti kanıtlanırsa 6 aylık anti-TB tedavi
Tedavi Sonrası Sonuçlar
Başarılı tedavi sonrası:
- Klinik gebelik oranı belirgin artış
- Canlı doğum oranı RIF hastalarında tedavi öncesine göre 2-3 kat iyileşme
- Gebelik kaybı oranında azalma
Ne Zaman Test Yapılmalı?
- ≥ 2 IVF başarısızlığı
- Tekrarlayan gebelik kaybı
- Açıklanamayan infertilite (seçilmiş olgularda)
- Polip, miyom, Asherman gibi eşlik eden patolojiler
- Geçirilmiş PID öyküsü
- Tüberküloz maruziyeti
- Kötü endometrial kalite (ince endometrium, düzensiz triple-line)
Özet
Kronik endometrit, sıklıkla gözden kaçan ancak tedavi edilebilir bir implantasyon problemidir. RIF ve tekrarlayan gebelik kaybı değerlendirmesinde CD138 immünohistokimyası rutin olarak düşünülmelidir; saptandığında 2 haftalık uygun antibiyotik tedavisi gebelik sonuçlarını ciddi şekilde iyileştirir.