İnhibin A Nedir?
İnhibin A, alfa + βA alt ünitelerinden oluşan dimerik bir TGF-β ailesi glikoproteinidir. Kadınlarda esas olarak dominant folikül, korpus luteum ve plasenta tarafından üretilir. Temel işlevi hipofizden FSH salgısını baskılamaktır; böylece ovaryan geri bildirim döngüsünün önemli bir öğesidir.
Fizyolojik Salınım
Menstrüel Siklus
- Foliküler faz erken dönem: Düşük
- Midfoliküler - dominant folikül seçimi sonrası: Artmaya başlar
- Ovulasyon: Pik yapar
- Luteal faz: Korpus luteumdan en yüksek salınım
- Menstrüasyon öncesi: Düşer
Gebelik
Plasentada sentezlenir ve trimesterlere göre düzenli artar. Gebelik öncesi/erken gebelikte korpus luteum kaynaklıdır.
Klinik Kullanımlar
Prenatal Tarama
İkili test ve özellikle dörtlü test (quadruple test) kapsamında ikinci trimester Down sendromu taramasında kullanılır. Trizomi 21 gebeliklerinde inhibin A yükselir. Test kombinasyonu:
- Alfa-fetoprotein (AFP)
- Total hCG (veya free β-hCG)
- Unconjugated estriol (uE3)
- İnhibin A
Over Rezervi
İnhibin B over rezervinde daha yaygın kullanılırken, inhibin A özellikle luteal fonksiyon ve ovulasyon değerlendirmesinde yol göstericidir.
Over Tümörleri
Granuloza hücreli over tümörleri inhibin A/B üretebilir; postmenopozal kadında yüksek inhibin düzeyi tümör belirteci olarak kullanılabilir.
Gebelik Takibi
- Ektopik gebelik şüphesinde yardımcı belirteç (düşük inhibin A)
- Preeklampsi tahmini çalışmaları (yüksek inhibin A riski artırabilir)
- Ölü doğum, abortus riskinde araştırma belirteci
FSH ile İlişkisi
İnhibin A, FSH'yi hipofiz düzeyinde baskılar. Folikülogenez ilerledikçe dominant folikül hem estradiol hem de inhibin A üreterek FSH'yi düşürür ve dominant folikül seçimini sağlamlaştırır. Luteal fazda korpus luteumdan inhibin A sürekli üretildiği için FSH baskılanmış kalır; korpus luteum regrese olunca inhibin A düşer, FSH yükselir ve yeni siklus başlar.
Fertilite Değerlendirmesinde Yeri
- AMH ve AFC over rezervinin daha iyi belirteçleridir
- İnhibin B foliküler faz over rezervi için duyarlı
- İnhibin A daha çok luteal fonksiyon ve gebelik belirteci
IVF Siklusunda İnhibin A
- Luteal faz progesteron desteği yanıtının değerlendirilmesinde araştırma amaçlıdır
- OHSS tahmin modellerinde sekonder belirteç
- Taze siklus luteal fazın fizyolojik takibinde yardımcı olabilir
Rutin Ölçüm Gereksinimi
İnhibin A rutin IVF paneline dahil değildir. Temel kullanım:
- İkinci trimester anöploidi taraması (dörtlü test)
- Granuloza hücreli tümör takibi
- Araştırma çalışmaları
Özet
İnhibin A, üreme sisteminde hassas bir geri bildirim molekülüdür. Hem over döngüsünde hem de gebelikte kritik görev üstlenir; klinik kullanımı başlıca prenatal tarama ve spesifik tümör takibi üzerine yoğunlaşmıştır.