Histerosalpingografi (HSG) Nedir?
HSG, infertilite değerlendirmesinde sıkça kullanılan bir radyolojik tanı yöntemidir. Rahim içi boşluğunun (kavite) şekli ve fallop tüplerinin (tuba uterina) açık olup olmadığı, radyoopak bir kontrast madde servikal yoldan enjekte edilerek röntgen ile görüntülenir.
Endikasyonlar
- Primer veya sekonder infertilite değerlendirmesi
- Tekrarlayan düşük değerlendirmesi (uterin anomali şüphesi)
- Tüp tıkanıklığı şüphesi
- Uterin polip, miyom veya adezyon şüphesi
- Tüp ligasyonu sonrası reanastomoz planlaması
- Konjenital uterin anomali taraması
Uygulama Zamanlaması
HSG, menstruasyonun bitiminden ovulasyona kadar olan dönemde (genellikle siklus 6-12. günler) yapılır. Bu zaman diliminde:
- Kanama riski minimumdur.
- Erken gebelik riski dışlanmıştır.
- Endometriyum ince olduğundan görüntüleme kalitesi iyidir.
İşlem Nasıl Yapılır?
- Hasta jinekolojik masada sırtüstü yatar.
- Spekulum ile serviks görüntülenir ve temizlenir.
- Servikal kanüle veya balonlu kateter yerleştirilir.
- 5-20 ml radyoopak kontrast madde yavaşça enjekte edilir.
- Eş zamanlı röntgen görüntüleri alınır (genellikle 3-4 film).
- İşlem 10-15 dakika sürer.
Sonuçların Yorumlanması
- Normal: Uterin kavite düzgün triangüler şekilli; kontrast her iki tüpten karın boşluğuna (peritoneal yayılım) geçer.
- Tek taraflı tıkanıklık: Bir tüp açık, diğeri kapalı.
- İki taraflı tıkanıklık: Kontrast tüplerden geçmez.
- Hidrosalpenks: Tüpte sıvı birikmesi; baloncuk görünümü.
- Uterin anomaliler: Septum, bikornu, tek boynuzlu uterus, polip, submüköz miyom.
- Asherman sendromu: Kavite içinde dolma defektleri (sineşiler).
Olası Yan Etkileri
- Hafif-orta kramplar, pelvik ağrı
- Hafif vajinal kanama
- Vasovagal senkop (nadiren)
- Pelvik enfeksiyon (< %1, özellikle hidrosalpenks varsa)
- İyot allerjisi (su bazlı kontrast ile nadir)
- Radyasyon maruziyeti (düşük doz)
Gebelik Arttırıcı Etkisi
HSG sonrası birkaç aylık sürede gebelik oranlarında artış bildirilmiştir; bu etki özellikle yağ bazlı kontrast ile daha belirgindir ve "flushing effect" olarak adlandırılır.
Alternatifler
- Sonohisterografi (SIS/HyCoSy): Ultrason ve tuzlu su kullanılarak yapılır; radyasyon içermez.
- Laparoskopi + kromopertubasyon: Altın standart ancak invazivdir.