Hidrosalpenks Nedir?
Hidrosalpenks, fallop tüpünün fimbrial (distal) ucunun tıkanması ve içinde berrak veya seröz sıvı birikmesi sonucu oluşan bir patolojidir. Tüp genişler, balon gibi şişer ve fonksiyon göremez. Tek veya iki taraflı olabilir.
Nedenleri
En sık:
- Pelvik inflamatuar hastalık (PID) öyküsü — özellikle klamidya, bel soğukluğu
- Endometriozis
- Önceki pelvik cerrahi (apendektomi, myomektomi)
- Ektopik gebelik öyküsü
- Tüberküloz (endemik bölgelerde)
- Postpartum/post-abortus enfeksiyon
Klinik Görünüm
Sıklıkla asemptomatiktir, infertilite değerlendirmesi sırasında tesadüfen bulunur. Semptomatik vakalarda:
- Pelvik ağrı (kronik veya aralıklı)
- Alt karın hassasiyeti
- Seröz vajinal akıntı (tüp uterusa açıldığında)
- Disparöni
- İnfertilite
Tanı
Pelvik ultrason:
- Tubüler anekoik yapı (sosis şeklinde)
- Tam septalar ("cogwheel sign")
- İç duvarda "beads-on-a-string" görünümü
Histerosalpingografi (HSG): Kontrast maddesinin tüpte toplanması, genişleme
Transvaginal sono-HSG: Non-invaziv alternatif
Laparoskopi: Kesin tanı. Tüp şişmiş, distal uç tıkalı. Aynı zamanda tedavi edici (salpenjektomi) olarak kullanılabilir.
MR: Derin endometriozis veya pelvik kitle şüphesinde
İnfertilite ve IVF Üzerindeki Etkisi
Hidrosalpenks, IVF başarısını belirgin şekilde azaltır:
- Klinik gebelik oranını %50 düşürür
- Spontan düşük oranını 2 kat artırır
- İmplantasyon oranını yarıya indirir
Mekanizmalar:
- Toksik sıvı efflüksü: Sıvı uterusa akarak embriyoya toksik ortam yaratır
- Mekanik yıkama: Embriyoyu rahimden temizler
- Endometrial reseptivite bozulması: İmplantasyon için uygun olmayan bir ortam oluşur
- Anti-apoptotik faktörler: Sıvıdaki inflamatuar mediyatörler embriyogeneze zarar verir
Tedavi
1. Salpenjektomi (Altın Standart)
Laparoskopik olarak etkilenen tüp tamamen çıkarılır. IVF öncesi standart yaklaşımdır. Canlı doğum oranlarını ~2 kat artırır.
2. Tubal Oklüzyon / Klipleme
Salpenjektomi yapılamazsa (aşırı yapışıklık, yüksek cerrahi risk), proksimal oklüzyon alternatif olarak kullanılır.
3. Histeroskopik Tubal Oklüzyon
Essure cihazı gibi, laparoskopi yapılamayan vakalarda alternatif. Artık piyasadan çekilmiş.
4. Aspirasyon (Geçici)
Ultrason eşliğinde sıvının boşaltılması — geçici, nüks eder. Sadece cerrahi için uygun olmayan hastalarda düşünülür.
5. Neosalpingostomi
Tüpü yeniden açma girişimi. Genç, hafif hasarlı vakalarda denenebilir ama başarı oranı düşüktür (~%10-20 spontan gebelik).
IVF Zamanlaması
- Salpenjektomi sonrası overyan rezerv etkilenebilir (ovaryan kan akımı değişimi)
- Bu nedenle AMH düşük hastalarda tubal klipleme tercih edilebilir
- Cerrahi sonrası IVF için 1-2 siklus beklemek yeterlidir
- Her iki tüpün tedavisi, ikisi de hasarlı ise gereklidir
Önemli Not
Hidrosalpenks tespit edilen kadınlarda IVF öncesi tedavi ESHRE ve ASRM tarafından şiddetle önerilir. Tedavi edilmemiş hidrosalpenks, başarısız IVF siklusunun en sık önlenebilir nedenlerinden biridir.